ปัญหาพื้นฐานทางเศรษฐกิจ ได้แก่ จะผลิตอะไร ผลิตอย่างไร และผลิตเพื่อใคร เกิดขึ้นเพราะสาเหตุใด

ความขาดแคลน (scarcity) คือทรัพยากรมีจำกัดแต่ความต้องการของมนุษย์ไม่จำกัด ทุกสังคมจึงต้องเลือกว่าจะใช้ทรัพยากรผลิตอะไร อย่างไร และเพื่อใคร

การควบคุมราคาของรัฐเป็นวิธีแก้ปัญหาแบบหนึ่ง ไม่ใช่ต้นเหตุ · รายได้ต่ำและเทคโนโลยีล้าหลังเป็นสภาพของบางประเทศ แต่ประเทศร่ำรวยและเทคโนโลยีสูงก็ยังเผชิญปัญหาพื้นฐานเหมือนกัน